9 LÝ DO BẠN NÊN HỌC VIẾT THƯ PHÁP NGAY
Thư pháp mang nhiều ý nghĩa hơn là việc chỉ viết chữ sao cho đẹp.
Thư pháp là một nét văn hóa truyền thống vô cùng độc đáo và đặc sắc của các nước phương Đông. Nhưng với sự phát triển về công nghệ và truyền thông, còn người dần rời xa chữ viết tay. Chúng ta dường như thích lướt mười ngón trên bàn phím máy tính để cho ra những hàng chữ đều tăm tắp, hơn là cầm một cây bút lông tạo ra những nét uốn lượn không hoàn hảo. Dẫu vậy, thư pháp vẫn là một trong những cách cơ bản và đơn giản nhất để rèn luyện bản thân từ cổ chí kim.
Hãy cùng Diệu Bình xem xét sâu hơn và tìm hiểu những lợi ích mà một người có thể đạt được từ việc luyện viết thư pháp nhé
1. LUYỆN THƯ PHÁP DƯỠNG THẦN – Liệu pháp chữa lành từ những nét bút
Tưởng tượng bạn đang ngồi trước một tờ giấy trắng, tay cầm bút, lắng nghe hơi thở và nhẹ nhàng lướt từng nét bút lông trên nền giấy trắng. Khoảnh khắc đó, không còn nỗi lo về công việc, không còn những ưu phiền của cuộc sống, bạn chỉ tập trung vào những đường nét uyển chuyển, uốn lượn. Đây chính là một dạng thiền. Như Vương Hi Chi – bậc thầy thư pháp Trung Hoa, từng nói: “Mỗi khi ta cầm bút, tâm hồn ta thanh tịnh, như đang bước vào cõi thiền.”
Mà “Tĩnh tắc thần tàng, táo tắc tiêu vong” ( 静则神藏，躁则消亡”. Tức tĩnh tại giúp tinh thần được ổn định, nóng nảy khiến tinh thần hao hụt.) Hoạt động học thư pháp cần sự chuyên tâm, không sao nhãng, không tạp niệm. Đó chính là hoạt động dưỡng thần.
2. LUYỆN THƯ PHÁP DƯỠNG TÂM – Tâm thế an định, chữ viết an hòa
Nguyên Du từng có một câu thơ kinh điển “Người buồn cảnh có vui đâu bao giờ.”. Điều này cũng đúng với việc luyện thư pháp. Khi ta vui, chữ tròn trịa, bay bổng; khi buồn bực, nét bút cứng nhắc, dồn nén. Tô Đông Pha cũng từng nói: “Tâm bình, bút thuận.” Người học thư pháp không chỉ luyện tay mà còn cần phải luyện tâm. Khi viết chữ, tâm cần điềm tĩnh và kiểm soát được cảm xúc trong từng nét khởi, hành, thu. Tâm không đủ nhẫn nại, tỉ mỉ, sao có thể kiên trì với thư pháp đến cùng được.
3. LUYỆN THƯ PHÁP DƯỠNG MẮT – Nhìn sâu để thấy cái đẹp
Tôn Quá Đình 孙过庭 trong sách “Thư Phổ” viết: “Sát chi giả thượng tinh, nghĩ chi giả quý tự 察之者尚精，拟之者贵似”. Tức người quan sát coi trọng ở sự tỉ mỉ, người mô phỏng bắt chước (lâm tập thư pháp) coi trọng ở chỗ làm sao cho thật giống. Học thư pháp coi trọng khả năng quan sát của mắt.
Giữa thế giới ngập tràn màn hình điện thoại và máy tính, đôi mắt ta ngày càng trở nên mệt mỏi. Nhưng thư pháp dạy ta nhìn thế giới theo một cách khác sâu sắc hơn. Việc phải luyện đi luyện lại từng con chữ sẽ tăng khả năng quan sát sâu từng nét bút, sự cân đối giữa khoảng cách và độ đậm nhạt. Nhờ đó, đôi mắt trở nên tinh tế hơn, nhận diện cái đẹp trong những điều nhỏ bé. Như Vương Hi Chi từng nói: “Chữ đẹp không chỉ là nét bút, mà là sự hòa hợp của mắt, tay và tâm.” Học thư pháp chính là học cách cảm nhận và trân trọng từng chi tiết nhỏ trong cuộc sống.
4. LUYỆN THƯ PHÁP BỒI DƯỠNG THẨM MỸ – Cái đẹp nằm trong từng nét chữ
Thư pháp không đơn thuần là viết chữ mà còn là nghệ thuật bố cục, sự phối hợp hài hòa giữa các nét bút. Nhìn một tác phẩm thư pháp đẹp, ta không chỉ thấy chữ mà còn cảm nhận được thần thái của người viết. Giống như hội họa, thư pháp giúp bạn phát triển khiếu thẩm mỹ, biết cách sắp xếp và tạo ra sự hài hòa trong cuộc sống. Nhà thư pháp Âu Dương Tu từng nói: “Chữ viết là tấm gương phản chiếu tâm hồn người viết.” Khi luyện thư pháp, bạn sẽ thấy rằng mỗi nét bút đều mang một câu chuyện, một ý nghĩa riêng.
5. LUYỆN THƯ PHÁP DƯỠNG CHÍNH – Viết chữ, rèn đức
Các cụ nhà ta thường có câu: “Chữ như người.” Chữ ngay ngắn, tươm tất thể hiện một con người cẩn trọng, chỉn chu. Chữ rối ren, nguệch ngoạc phản ánh một tâm trí bất an, muộn phiền. Chu Đôn Di – học giả thời Tống cũng từng nói: “Viết chữ là viết tâm. Tâm ngay thẳng thì chữ cũng ngay thẳng.” Khi luyện thư pháp, ta cũng đang luyện đức và rèn sự chính trực và ngay thẳng trong tâm hồn.
6. LUYỆN THƯ PHÁP DƯỠNG HỌC – Sự học không ngừng
Diệu Bình rất thích một câu nói của Carl Jung: “Không cái cây nào có thể vươn tới thiên đường mà rễ của nó không cắm xuống địa ngục.” Học thư pháp không chỉ đơn thuần là học viết chữ, để học thư pháp tốt, người học cần đồng thời nghiên cứu đến văn hóa, truyền thống lịch sử của cha ông.
Bản thân thư pháp không tồn tại độc lập, nó gắn liền với lịch sử đất nước. Người học phải gắn mình với hoàn cảnh lịch sử đất nước mới hiểu và viết được ra tinh thần của con chữ. Qua từng con chữ, ta tiếp xúc với trí tuệ của tiền nhân, mở rộng tầm nhìn và nuôi dưỡng tinh thần ham học hỏi. Như nhà thư pháp Âu Dương Tu từng nói: “Người viết giỏi không phải vì bút sắc, mà vì tâm sáng.”
7. LUYỆN THƯ PHÁP DƯỠNG KHÍ – Hơi thở và nhịp sống cân bằng
Viết thư pháp giống như luyện khí công. Người viết cần điều hòa hơi thở, giữ nhịp điệu ổn định, giúp khí huyết lưu thông. Danh y Tôn Tư Mạo thời Đường từng viết: “Viết chữ cũng như hành khí, nếu tâm loạn, khí loạn thì bút cũng loạn.” Luyện thư pháp chú trọng đến hơi thở, và quan trọng hơn là bồi dưỡng chí khí của người quân tử. Có lẽ bởi thế mà, đa phần những ai luyện thư pháp lâu năm thường có sức khỏe tốt, tinh thần minh mẫn, và đặc biệt là sống thọ hơn người khác.
8. LUYỆN THƯ PHÁP DƯỠNG KÍNH – Sự kính trọng đối với các giá trị truyền thống
Tề Bạch Thạch từng nói: “Chữ viết là di sản, người cầm bút phải có lòng kính trọng.” Khi cầm bút, ta không chỉ viết chữ, mà còn đang gìn giữ và truyền tải những giá trị cổ xưa. Chúng ta là người học chữ nghĩa, học viết chữ thì phải có lòng thành kính, có lòng kính trọng, khi có lòng kính trọng mới lĩnh hội được những điều kỳ diệu.
9. HỌC THƯ PHÁP DƯỠNG LỄ (LỄ GIÁO) – Khiêm nhường và kỷ luật
Người quân tử lấy lễ giáo để lập thân. Cầm bút không chỉ để viết chữ, mà còn để học cách đối nhân xử thế. Thông qua từng nét chữ, chúng ta bồi dưỡng trong mình chữ “lễ”. Lễ ở đây là những phép tắc mà người quân tử phải học. Khổng tử viết “Phi lễ vật thị, phi lễ vật thính, phi lễ vật ngôn, phi lễ vật động 非礼勿视，非礼勿听，非礼勿言，非礼勿动”. Chúng ta không xem, không nghe, không nói và không động vào những gì không lễ giáo. Học thư pháp giúp ta trở nên nhẫn nại hơn, tôn trọng quy củ của tiền nhân, đồng thời rèn luyện sự khiêm tốn, ham học hỏi.
Tóm lại
Nhờ những tác dụng của việc học thư pháp nêu trên, người học thư pháp khỏe mạnh trên cả phương diện tinh thần và thể chất. Từ thời nhà Hán đến nhà Thanh của Trung Quốc, tuổi thọ trung bình của người dân lúc bấy giờ chỉ từ 25 đến 40 tuổi. Tuy nhiên, các thư pháp gia nổi tiếng có tuổi thọ bình quân là 80 tuổi. Ví dụ như: Đời nhà Đường có Liễu Công Quyền sống thọ 87 tuổi, Âu Dương Tuân 84 tuổi, Ngu Thế Nam 80 tuổi. Sau này có Dương Duy Trinh 74 tuổi, Văn Chinh Minh 89 tuổi, Lương Đồng Thư 92 tuổi, Ông Đồng Hòa 85 tuổi.v.v..
Từ đời nhà mạt Thanh đến trước khi Trung Quốc mới thành lập, tuổi thọ trung bình của người dân lúc bấy giờ từ 40-62 tuổi, Các thư pháp gia nổi tiếng có tuổi thọ bình quân là 88 tuổi. Đến ngày nay, các thư pháp gia nổi tiếng đã có tuổi thọ bình quân trên 90 tuổi. Ví dụ các thư pháp gia nổi tiếng của Trung Quốc thời nay như: Tề Bạch Thạch, Hoàng Tân Hồng, Hà Hương Hgưng, Chương Sĩ Chiêu đều đã ngoài 90 tuổi.
Có thể thấy, viết thư pháp vừa là một sở thích tao nhã, đồng thời cũng là một phương pháp dưỡng sinh hiệu quả. Diệu Bình chúc cả nhà được vui trong thú vui nhàn hạ, nho nhã của thư pháp, hiểu được ý nghĩa của thực sự qua từng nét chữ, từ đó sống một đời anh yên, lành mạnh, trường thọ.
